ความเป็นมา

ประวัติความเป็นมาของการตรวจราชการ

กระบวนการบริหารราชการมีลักษณะเช่นเดียวกับกระบวนการบริหารงานทั่วไป คือ ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ ส่วนการวางแผน ส่วนการนำแผนไปปฏิบัติและส่วนของการควบคุมประเมินผล ในส่วนของการควบคุมประเมินผลนั้น กระทำได้หลายวิธี ซึ่งการตรวจราชการเป็นวิธีหนึ่งของการควบคุม หรือกำกับดูแลการบริหารราชการของผู้บังคับบัญชา แต่เนื่องจากปริมาณงานมีมาก ผู้บังคับบัญชาผู้เดียวจึงไม่สามารถที่จะทำหน้าที่ในการตรวชราชการได้อย่างทั่วถึงและสม่ำเสมอ จึงจำเป็นต้องมอบหมายให้บุคคลอื่น ซึ่งได้แก่ ผู้ตรวจราชการออกไปปฏิบัติหน้าที่แทนตน และนำผลจากการตรวจราชการนั้นมาวินิจฉัยสั่งการ หรือให้หน่วยงานถือปฏิบัติเพื่อให้แผนงาน โครงการบรรลุตามเป้าหมาย “การตรวจราชการ” นับว่าเป็นกระบวนการอันสำคัญสำหรับการบริหารงาน เป็นกลไกที่เกี่ยวข้องสัมพันธ์กับการวินิจฉัยสั่งการของผู้บังคับบัญชาทุกระดับ การตรวจราชการของผู้ตรวจราชการสามารถเป็นตัวชี้วัดที่สะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน และการดำเนินงานของส่วนราชการในหน่วยงานต่าง ๆ ที่อยู่ในสังกัดได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ การตรวจราชการยังมีความหมายที่จะให้ได้มาซึ่งข้อเท็จจริงในการปฏิบัติราชการ ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น อันเป็นประโยชน์ต่อรัฐ หรือผู้บริหารที่จะได้รับทราบ และแก้ไขปัญหาต่าง ๆ เพื่อให้การปฏิบัติราชการได้บรรลุผลและสมประโยชน์ต่อทางราชการ การตรวจราชการ จะเป็นไปในทางเสริมสร้าง ตามหลักการบริหารซึ่งมีหลักในการดำเนินการ โดยใช้วิธีการประสานงาน การแก้ไขปัญหาและปรับปรุงงานโดยวิธีการให้คำแนะนำ ปรึกษา และการส่งเสริมขวัญและกำลังใจของเจ้าหน้าที่รัฐ มิใช่มุ่งเพื่อจับผิดในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่เป็นประการสำคัญ การตรวจราชการที่มีประสิทธิภาพจะช่วยให้รัฐบาล หรือผู้บริหารได้ทราบถึงสถานการณ์และข้อเท็จจริงในการบริหารราชการได้อย่างชัดเจน ข้อเสนอแนะและความเห็นของผู้ตรวจราชการที่ผ่านการกลั่นกรองอย่างรอบคอบ และเป็นระบบจะทำให้การตัดสินใจสั่งงานได้ง่ายขึ้นและลดความผิดพลาด ที่อาจมีขึ้น หรืออาจกล่าวได้ว่า ระบบการตรวจราชการที่มีประสิทธิภาพจะช่วยสนองนโยบายของรัฐบาลได้เป็นอย่างดี ในทางตรงกันข้าม การตรวจราชการที่ไม่มีประสิทธิภาพ นอกจากจะทำให้เกิดความล่าช้า สิ้นเปลืองแล้ว ยังอาจเป็นผลเสียแก่การควบคุมการปฏิบัติราชการ และการวินิจฉัยสั่งการของผู้บริหาร หรืออาจกล่าวได้ว่า การตรวจราชการเป็น “กลไกสำคัญอย่างหนึ่งในระบบบริหาร ที่จะช่วยเหลือผู้บังคับบัญชา โดยการเป็นหู เป็นตา ให้แก่ผู้บังคับบัญชา ซึ่งกระทำด้วยการตรวจติดตาม เร่งรัดกำกับ ดูแลให้คำแนะนำ การปฏิบัติงาน ของหน่วยงานให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และบรรลุตามเป้าหมาย”

ในการตรวจราชการของผู้ตรวจราชการนั้น หากผู้ตรวจราชการตรวจพบและเห็นว่าการปฏิบัติงานใด ๆ ถ้าปล่อยให้ดำเนินการต่อไป จะเป็นการเสียหายแก่ราชการ หรือประโยชน์ของประชาชนอย่างร้ายแรง ก็ให้มีอำนาจสั่งยับยั้งการปฏิบัติงานนั้นไว้ก่อน โดยสั่งเป็นลายลักษณ์อักษร แล้วรีบรายงานผู้บังคับบัญชาโดยด่วนที่สุด ตามอำนาจหน้าที่ของผู้ตรวจราชการที่กำหนดไว้ในกฎหมายและระเบียบ

สำนักจเร กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ได้จัดตั้งขึ้นตามอัตราเฉพาะกิจสำนักจเร กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2560 ตามคำสั่งกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร ที่ 555/2560 ลงวันที่ 19 ตุลาคม 2560 โดยมี ภารกิจ ตรวจ ประเมินผล สอบสวน อย่างเป็นอิสระในการปฏิบัติราชการ และการดำเนินโครงการต่าง ๆ ของส่วนราชการในกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร สืบสวน สอบสวนข้อเท็จจริง เรื่องการร้องทุกข์ ร้องเรียน และเรื่องที่ผู้บังคับบัญชามอบหมาย ให้คำแนะนำและเสนอแนะการปฏิบัติของส่วนราชการในกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักรให้เป็นไปตาม กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ การแบ่งส่วนงาน ประกอบด้วย ส่วนบังคับบัญชา ส่วนงานตรวจและประเมินผล และส่วนงานสืบสวน สอบสวน โดยมี จเร กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร เป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ ขึ้นตรงต่อผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร